Peşin hüküm TDK’nin de tek kelimeyle anlatmış olduğu gibi “Ön yargı” demektir. Ön yargı ise bir kimse veya bir şeyle ilgili olarak belirli şart, olay ve görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargı olarak tanımlanmış. Hani şu insan sarrafıyım diyen kişilerin ben adamı gözünden tanırım dediği durum tam olarak bu zamana kadar biriktirdiği gözlemlerinin ön yargıyla birleşip hüküm çıkarması değil mi? Sizce ön yargı insanların tek hareketinde onlara etiket yapıştırmaya yetecek kadar anlamlı ve yeterli bir ölçüt mü?
Kristof Kolomb’un Hindistan’ı bulmak için çıktığı yolda Amerika’yı Hindistan sanıp orada yaşayan halka Hintliler demesi ile günümüze “Indian” olarak taşınan Kızıldereli halkının çok sevdiğim bir atasözü var,
Komşun hakkında hüküm vermeden önce, iki ay onun makosenleriyle yürü.
Empati yapılmadan sadece dış görünüş veya davranışlara göre ahkam kesmek aslında sizi insan sarrafı değil peşin hükümlü yapmaktan öteye geçemiyor. Karşılaştığınız durum veya kişileri öncelikle dinlemeli ve anlamalısınız. Günümüzde insanların komşularını bile tanımadığını varsayarsak birbirimiz hakkında bildiğimiz çok az şey var. İş yerinde o gün yüzü gülmediği ve sizle istemediğiniz tonda konuşan kişi kaba biri midir yoksa bugün bu durumda olmasını tetikleyen neden dün gece yaşadığı bir rahatsızlık olabilir mi?
Giyimine göre yargılayıp bu kesin böyle biridir diyerek sonrasında iletişim kurmak için çaba sarfetmediğiniz kişi ile ortak hobilerinizin olduğunu ve vakit geçirmekten çok keyif alacağınız bir dostunuz olup olamayacağını asla öğrenemeyeceksiniz çünkü siz o vakitte çoktan hükümü verdiniz. Belki de ön yargılarınız sayesinde birçok fırsatı elinizin tersi ile ittiniz.
Ön yargı sebebiyle fırsatları kaçırmamak ve en önemlisi karşınızda olan her ne ise ona değer vermek için kendinizi durumun yerine koyun ya da ana sebebi anlamaya çalışın. Destek olmak, yardım etmek, halden anlamak, koruyup kollamak, her ne olursa olsun sevgi duymak, kin ile beslenmemek insanları hayvandan ayıran özelliklerden bazıları.
Galileo Galilei’yi yargılayan kilisenin ön yargılarına yenik düşmeyip Dünya’nın Güneş’in etrafında döndüğü gerçeğini kabul etmesi Galileo Galilei’nin ve dünyanın geleceğini bambaşka yere taşıyabilirdi. Sizde geç kalmamak, kafanıza duvarlara vurmamak için varsayımlarınızdan yola çıkarak insanlara ve durumlara etiketler yapıştırıp görmezden gelmeyin. Sizi neyin beklediğini ancak kapıyı aralarsanız görebilirsiniz.
Tutku DİNÇER