İki dakikalık okuma serimizde yeni bir yazıyla karşınızdayım. Bugün okuduktan sonra bakış açımı kökünden değiştiren, işin arkasındaki matematiği anlamamı sağlayan “Alışkanlıkların Gücü” kitabından çıkarmış olduğum notlardan paylaşımlar yapacağım.
Alışkanlıkların yaşam döngüsü nedir, alışkanlıkları değiştirmek mümkün müdür ya da tamamiyle alışkanlıklar yok olabilir mi?
Bilinç6’nızda neler oluyor? yazımda da bahsettiğim gibi aslında beynimiz enerji tasarrufu yapabilmek adına alışkanlarımızı kullanıyor. Yazarımız Charles Duhigg’in söylemine göre de günlük davranışlarınızın %40’dan fazlası alışkanlıklarınız ile yürütülüyor. Bu sayede her eylem için karar mekanizmanızın çalışmasına gerek kalmıyor.
Alışkanlıklara daha yakından bakıldığında Duhigg bir yaşam döngüsünün var olduğunu ve sırasıyla İşaret, Rutin ve Ödül adımlarından oluştuğunu saptamış. Örneğin kahve içme alışkanlığınızı ele alırsak, uyuklama isteğinizin gelmesi veya bir şeyler yiyip içmek istediğinizde veya her zaman yaptığınız bir işin yanında mutlaka kahve içmeyi yerleştirdiyseniz o işe başlamanız, alışkanlık döngüsünün işaretini tetikler. Sonrasında kahvenizi yapmaya başlarsınız, bu süreçte yaptığınız hareketler zihnin kendini yormadan alışkanlığın doğasında bulunan rutin bölümünün aktif olması ile sağlanır. O güzel koku ile beraber aldığınız ilk yudum ise ödüle ulaşmanızı sağlar. Özetle asıl olan ödüldür yani arzulardır ve ona ulaşmak için alışkanlık çarkını döndürmeye devam edersiniz.
Alışkanlıkların tümden yok edilemeyeceği sadece değiştirilebileceği kitapta uzunca anlatılmış. Yıllar geçse bile işaretin tetiklenmesi veya ödüle duyulan haz duysunun artması durumunda, alışkanlıkların tekrarlandığı gözlemlenmiştir. En basit örnek ile yıllarca sigara içmeyen bir kişinin eskiden onu içmeye iten işaretin tekrarlanması ile yeniden içmeye başlamasıdır.
Alışkanlıklarınızı değiştirmek istediğinizde izleyeceğiniz yol şu şekildedir:
Aynı işareti kullan, aynı ödülü ver, ama rutini değiştir.
Fakat bunu yapmak sanıldığı kadar kolay ve herkeste aynı işleyen bir süreç değildir. Çünkü her bireyin alışkanlıkları benzer gibi görünsede; oluşturulma şekli, işareti, rutini ve ödüle bakış açısı farklılık gösterir. Bu nedenle bir alışkanlığınızı değiştirmek istediğinizde kendi üzerinizde bir deney silsilesi gerçekleştirmeniz gerekir. Öncelikle rutininizi tanımlayıp, ardından farklı ödüller deneyerek aslında gerçek arzunuzun ne olduğunu anlamaya çalışın. Ardırdan işaretinizi belirleyin, yani ne zaman, ne koşullarda bu alışkanlığa başvurduğunuzu saptayın ve son adım plan yapın. Artık alışkanlığınızın döngüsünü anladığınız için değiştirmek istediğiniz şekilde alışkanlığınızı yönetebilirsiniz.
Şimdi alışkanlıkların işleyişi, değişimi konusunda ön bilgiye sahip oldunuz ama bence atlanılmaması gereken bir diğer konu ise bu sürecin en başına odaklanmak. Yani bir alışkanlık oluşturmadan önce sizi kötü etkileyecek bir durum var ise bu döngüye başlamadan engel olmaktır.
Alışkanlıklarınızı yakından tanımak için üç önemli maddeyi belirleyip kendinize bir yol haritası çizme vaktiniz geldi, işaretleriniz neler ve gerçekten anlamlı mı, rutinde sizi olumsuz etkileyen etmenler bulunuyor mu ve ödülünüz bu alışkanlık döngüsünün beslenmesine değiyor mu, yorum sizin..
Tutku DİNÇER